honingbij hoofdrekenen

Bijen kunnen (hoofd)rekenen

In The Guardian kwam ik een artikel tegen over een studie die uitwees dat honingbijen rekensommen kunnen maken. De conclusie: bijen kunnen leren optellen en aftrekken. Ondanks dat de insecten kleine hersenen hebben zijn ze verrassend slim. Meer daarover later, eerst dat onderzoek!

De mensen achter dit onderzoek van de RMIT University in Australië constateerden eerder al eerder dat honingbijen het concept ‘nul’ kunnen begrijpen. Ook toonden ze eerder al aan dat de honingbij kan leren om correct aan te geven welk van twee groepen objecten het kleinste is.

De honingbij kan optellen en aftrekken

Nu voegen ze daaraan toe dat de Apis mellifera exacte numerieke berekeningen kan uitvoeren, zoals het optellen en aftrekken van een bepaald getal.

“Hun hersenen kunnen een langetermijnregel hanteren en die toepassen op een wiskundig probleem om een ​​juist antwoord te vinden”, zegt dr. Adrian Dyer, co-auteur van het onderzoek. “Dat is een ander soort verwerking van getallen dan een spontane hoeveelheidsbepaling”.

De auteurs merken daarbij op dat uit recent onderzoeken blijkt dat allerlei dieren getallen kunnen bijhouden of zelfs kunnen optellen en aftrekken. Zo was er een Afrikaanse papegaai die dit kon en ook bij sommige spinnen zijn eerder al rekencapaciteiten aangetoond.

Rekensommen voorleggen zonder taal te gebruiken…

De onderzoekers zeggen dat het nieuwste onderzoek bijdraagt ​​aan een groeiend aantal bewijzen, waaronder studies bij mensen, dat taal niet nodig is om te leren rekenen. Toch is niet aantoonbaar dat bijen een concept van wiskundige bewerkingen of zelfs van simpele cijfers hebben.

In het tijdschrift Science Advances beschrijven Dyer en zijn collega’s hoe ze bij hun onderzoek bijen in een eenvoudig doolhof brachten. Eenmaal binnen kregen ze een afbeelding van een klein aantal gekleurde vormen voorgeschoteld. Nadat ze door een gat waren gevlogen, kregen de bijen twee andere afbeeldingen met andere aantallen vormen te zien. Naar de goede vorm vliegen werd beloond met lekkers, het andere niet.

Bijen kunnen rkenen: aftrekken
bijen kunnen rekenen: optellen
Bijen herkennen kleuren

Bij dit onderzoek is gebruik gemaakt van het feit dat bijen kleuren kunnen onderscheiden. Door de entree-plank van een bijenkast een ander kleurtje te geven dan die van de kast ernaast voorkomen we in de imkerij dat de bijen vervliegen (per ongeluk bij de buren naar binnengaan). Van dit gegeven hebben de onderzoekers gebruik gemaakt: De kleur geel (zie afbeelding) hebben ze de betekenis ‘min 1’ meegegeven, blauw werd ‘plus 1’. Door de bijen te belonen bij het correct oplossen van een rekensom en vervolgens te variëren met de sommen werd getest of bijen konden rekenen. En met succes! Anders had er wel een andere titel boven dit bericht gestaan…

toch Lichtelijk teleurgesteld ..

Hoewel de uitkomst van het onderzoek heel concreet is ben ik lichtelijk teleurgesteld. We weten inmiddels dat bijen richtingen en afstanden tot voedselbronnen op elkaar overbrengen via een ‘bijendans’. De richting van die dans op de raat (ten op zichte van recht naar boven) komt overeen met de richting van het doel ten op zichte van de zon en de lengte van de dans komt overeen met de afstand tot dat doel.

Calculaties die mijn pet wel te boven gaan

De lengte van de dans vermenigvuldigen ze dus bij het verlaten van de bijenkast. Dat zou erop duiden dat bijen ook eenvoudige vermenigvuldig-sommen kunnen maken.

Complexer is het echter om de hoek recht naar boven te vertalen naar de hoek ten op zichte van de zon, een zon die ook nog eens de hele dag draait! Dat gaat de gemiddelde mens niet 1-2-3 lukken, zeker niet gedurende de hele dag.
het
Nog complexer wordt vervolgens als er hoge obstakels staan in de lijn naar het doel. Dan moet daar omheen gevlogen worden wat ingewikkelde calculaties vereist om koers en lengte calculaties aan te passen. Daar hebben wij mensen een boordcomputer voor nodig, maar bijen doen dat on-the-fly, oftewel: vliegensvlug.

Hoe bijen dat met zulke kleine hersenen doen, dat lijkt me interessant!