Over bij de bijen

bijen, biodiversiteit & de inheemse zwarte bij

Bijen zien & bijen Zen

Van jongs af aan was ik gefascineerd door de natuur. Naar vogels ging mijn eerste interesse uit. Natuur was een hobby die rust bracht in een leven dat bestond uit klaslokalen en sociale beslommeringen. Ik weet nog dat toen ik rond mijn 10de in een natuurmuseum in Enschede een levend bijenvolk aantrof ik lang gebiologeerd bleef kijken. Dat achter een glazen ruit de bijtjes ongestoord bezig bleven maakte indruk. Pas jaren later zou het er van komen om zelf te gaan imkeren, eerst met een basiscursus.

Andere cursussen volgden, voortgezet imkeren, bijengezondheid, koninginnenteelt, bijen en biodiversiteit, wilde bijen en op dit moment de opleiding tot bijenteeltleraar. Daarnaast werden vele bijenboeken verslonden, een eindeloze reeks imkervideo’s geconsumeerd en werkte ik in een imkerijwinkel. Maar het leukste waren en zijn toch de bijen zelf. Het gebuzz van de bijen haalt de zen in me boven. Het is een mooie afwisseling op het soms drukke bestaan van de ondernemer in de evenementen en internet branche die ik ook ben.

bees first

Bij Bij de Bijen staan de bijen voorop, niet wij of ik. Daarom staat ook op deze pagina een foto van bijen. De imker is een een achtergrond figuur, de bijen bestuiven, beslissen, halen nectar, maken moerdoppen, breiden uit, krimpen in, zwermen of bereiden zich alweer voor op de winter. Als imker heb je de eervolle taak dat te monitoren en te faciliteren.

biodiversiteit & balans

Zonder imker redden honingbijen het hier niet meer: de mens heeft de varroamijt en de Aziatische hoornaar hier geïntroduceerd: twee invasieve exoten die op heel verschillende wijze dodelijk zijn voor bijen. Maar noch belangrijker: we hebben het land naar onze hand gezet: er zijn geen holle bomen meer, we bouwen alles vol, betegelen onze tuinen en het boerenlandschap is monocultuur geworden zonder kruidenrijke weiden en zonder variatie aan bijvoorbeeld appel- en perenrassen die op verschillende momenten bloeien. Wat we wel doen is de wereld om ons heen volpompen met pesticiden waarvan velen niet afbreekbaar blijken en die keer op keer dodelijker blijken dan de agrochemie ons met hun eigen onderzoeken wil doen geloven. De biodiversiteit is weg en de balans is zoek. Bijenhouden heeft me wat dat betreft wel de ogen geopend. Op veel plaatsen in Nederland kunnen bijenvolken niet meer overleven. Als NBV-ambassadeur biodiversiteit maak ik me daar niet alleen druk over, ik probeer er ook daadwerkelijk verandering in te brengen!

bij-product

Honing is een natuurproduct, maar wat betekent dat in een omgeving waar natuur bestaat uit tuintjes, tegels, asfalt, volgens beheerschema’s kort gemaaide groenstroken, monocultuur en omhekte natuurgebieden? Monocultuur heeft imkers en bijenvolken van het platte land verdreven naar woonwijken.
De bijen zitten in de verdrukking maar halen ondanks dat nectar uit wegbermen, stadstuinen en afgesloten natuur. Hun natuur laat zich gelukkig niet temmen.

Lokale honing, lokale bijen

Wat je van ver haalt is lekker, maar slecht voor het milieu. Dat geldt ook voor honing. Het overgrote deel van de supermarkt honing komt uit Oost-Europa en China. Dat komt de bestuiving hier niet ten goede en het transport is schadelijk voor milieu en klimaat. Ook het overgrote deel van de hier vliegende honingbijen is inmiddels import: buckfastbijen zijn een genetische mengelmoes van soorten rond van voornamelijk rond de Middelandse zee die doorgefokt zijn om zoveel mogelijk honing te halen. Carnica’s zijn Oost-Europese honingbijen die ook vanwege hun haaldrift en zachtaardigheid hierheen gebracht zijn. Als gevolg hiervan is de inheemse Zwarte Bij (Apis mellifera mellifera) zo goed als verdwenen.
Maar als honing voor imkers een bijproduct is, dan is imkeren met onze eigen lokale zwarte bij helemaal geen issue. Het kost wel tijd en inspanning om de soort raszuiver te houden want alle soorten honingbijen paren met elkaar. Maar ik imker om bezig te zijn met de natuur en om een bijdrage te leveren aan de biodiversiteit. Het houden van exotische honingbijen hoort daar voor mij niet bij: ik lever graag een bijdrage aan de herintroductie van onze eigen zwarte bij. Met eigen koninginnenteelt en bevruchting van jonge koninginnen door geselecteerde darren op een bevruchtingseiland is dat mogelijk.
Als we consumenten kunnen overtuigen van de toegevoegde waarde van lokale producten zoals honing van onze eigen inheemse is er al weer een slag gewonnen!

zwarte bijen honing

Het geleidelijk aan voorzien van de eigen bijenvolken van zwarte koninginnen en teelt van koninginnen voor anderen is inmiddels voortvarend van start gegaan. In 2021 moeten alle eigen volken zwart zijn. Maar zwarte bijen honing is er nu al! Vanwege de lagere honingopbrengst en de grotere hoeveelheid werk die dat kost (vleugelmetingen, koninginnenteelt, zwermbeheersing) is die wel wat duurder. Maar eerlijk smaakt het lekkerst!

Wout